Starte zęby

Fizjologiczne ścieranie zębów to naturalny proces postępujący z wiekiem, wynikający ze zużycia zębów przy prawidłowej funkcji żucia i wynosi on około 65 nm na rok co nie wywołuje problemów u pacjenta.
Czasem jednak dochodzi do nadmiernego ścierania zębów, prowadzącego do nieadekwatnej do wieku utraty tkanek, co nie tylko zaburza estetykę uśmiechu, ale przede wszystkim wpływa na pogorszenie komfortu gryzienia i prowadzi do dalszego pogłębiania się starcia. Starcie może dotyczyć pojedynczych zębów, ich grup lub całości uzębienia.

Ścieranie zębów

Przyczyny ścierania zębów:

  • nieprawidłowa relacja szczęki do żuchwy,
  • przesunięcie zębów z powodu nieuzupełnionych braków zębowych,
  • źle dobrana wysokość odbudowy protetycznej (np. korony) lub wypełnienia w zębie,
  • nieprawidłowe funkcjonowanie mięśni odpowiedzialnych za żucie oraz dysfunkcja stawów skroniowo–żuchwowych,
  • stres, który wywołuje zaciskanie i zgrzytanie zębami,
  • bruksizm, czyli niekontrolowane tarcie zębami, wynikające z dysfunkcji narządu żucia,
  • złe nawyki żywieniowe (częste picie napojów gazowanych oraz spożywanie kwaśnych pokarmów),
  • nieodpowiednia higiena jamy ustnej (stosowanie twardych szczoteczek oraz past ścierających szkliwo, np. z drobinkami wybielającymi)
  • uprawianie sportów siłowych (np. podczas podnoszenia dużych ciężarów następuje mocne zaciskanie zębów).

Początkowo proces ścierania przebiega dyskretnie i bezboleśnie, dochodzi do starcia guzków, brzegów siecznych, zęby stopniowo stają się cieńsze, ostro ścięte, przebarwione na brzegach siecznych, aż w końcu zaczynają się kruszyć lub łamać. Dochodzi do pękania wypełnień, wypadania wypełnień, pękania ceramiki w koronach i mostach. Odsłonięta zębina staje się wrażliwa na ciepło, zimno, kwaśne i słodkie pokarmy i napoje. W skrajnych przypadkach może dojść do starcia zębów do poziomu dziąseł. Duże siły generowane podczas zaciskania czy zgrzytania mogą spowodować nawet pęknięcie korzenia zęba.

Objawami związanymi z nieprawidłowym funkcjonowaniem mięśni żucia jest: 

  • wzrost napięcia mięśnia żwacza i skroniowego z bolesnością okolicy ich przyczepów
  • zaciskanie zębów, zgrzytanie
  • przerost mięśnia żwacza i skroniowego (tzw. twarz kwadratowa) spowodowany nadmiernym zaciskaniem zębów
  • dolegliwości ze strony stawów skroniowo-żuchwowych.
  • bóle głowy, bóle karku i pleców
  • bóle ucha, zaburzenia słuchu
  • zaburzenia w produkcji śliny przez gruczoły ślinowe
  • wzrost napięcia obręczy barkowej, szczególnie mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego
  • bóle obręczy barkowej i ręki oraz parestezje

Odpowiednie leczenie jest uzależnione od przyczyny problemu i stopnia destrukcji tkanek. Dlatego bardzo ważna jest dokładna diagnostyka. Lekarz zaczyna analizę od szczegółowego wywiadu dotyczącego stanu zdrowia, stosowanych leków, nawyków żywieniowych i higienicznych.  Znaczenie ma także rodzaj wykonywanej pracy i poziom stresu z nią związany, występowanie ewentualnych zaburzeń snu. Kolejnym krokiem jest dokładne badanie zębów, otaczających je tkanek miękkich, mięśni twarzy i stawu skroniowo-żuchwowego, rozszerzone o analizę czynnościową.

Przy wcześnie zauważonych zmianach wystarczająca może okazać się zmiana nawyków higienicznych, żywieniowych, nauka relaksacji mięśni, samokontrola, zastosowanie szyn ochronnych, korekta tzw. przedwczesnych kontaktów. Przy występowaniu dysfunkcji mięśniowo- stawowych związanych ze starciem zębów duże znaczenie ma współpraca z fizjoterapeutą, nauka technik relaksacyjnych. Czasami konieczne jest zastosowanie środków farmakologicznych zmniejszających ból i napięcie mięśni.

Odbudowa startych zębów

W przypadku starcia wymagającego uzupełnienia utraconych tkanek kształt zębów można odtworzyć kilkoma metodami w zależności od stopnia ich uszkodzenia.

Niewielkie starcie można odbudować metodą bezpośrednią z wykorzystaniem materiału kompozytowego pozwalającego na uzyskanie naturalnego kształtu i koloru odbudowanych zębów. Jest to jedna z najmniej inwazyjnych i najbardziej ekonomicznych metod leczenia. W odbudowie szkliwa zębów przednich, ze względu na estetykę uśmiechu, warto zastosować licówki.

Przy bardziej nasilonym starciu stosujemy onlaye kompozytowe lub porcelanowe wykonane w pracowni protetycznej.

Największe ubytki tkanek zęba odbudowujemy z zastosowaniem koron protetycznych. Jeśli zęby są bardzo zniszczone, może okazać się konieczne wykonanie wkładów koronowo – korzeniowych, aby wzmocnić ich strukturę, poprzedzone leczeniem kanałowym.

Pacjentka 1 przed leczeniem – starcie zębów z brakami w strefach podparcia

Pacjentka 1 po leczeniu – odbudowa starych zębów z uzupełnieniem braków, zastosowano korony, mosty protetyczne, licówki i protezę szkieletową

Pacjentka 2 przed leczeniem – starcie zębów w stopniu zaawansowanym ze startymi brzegami siecznymi i brakami w odcinku bocznym

Pacjentka 2 po leczeniu – odbudowa startych zębów z uzupełnieniem braków z zastosowaniem: implantów, koron, licówek i nakładów

W przypadku dużego starcia potrzebny będzie kompleksowy plan leczenia umożliwiający naprawienie wszystkich zniszczeń, często wymagający leczenia wielospecjalistycznego.

W leczeniu starcia zębów należy  mieć na uwadze, że odbudowa jedynie  przednich zębów nie rozwiązuje problemu. Konieczne  jest odbudowanie, a w przypadku ich braku uzupełnienie zębów  bocznych stanowiących strefy podparcia, aby zabezpieczały zęby przednie przed ponownym zniszczeniem.

 

Zobacz również

BRUKSIZM